Μπαχ, Γιόχαν Σεμπάστιαν

Μπαχ, Γιόχαν Σεμπάστιαν
(Johann Sebastian Bach, Άιζεναχ, 1685 – Λειψία 1750). Ήταν το τελευταίο από τα έξι παιδιά του Αμπρόζιους Μπαχ, μoυσικoύ factotum της μικρής πόλης, από τον οποίο έμαθε, στα πρώτα χρόνια της παιδικής του ηλικίας, να παίζει βιολί. Με τον θάνατο της μητέρας και κατόπιν του πατέρα του, τη μουσική αγωγή του Γιόχαν Σεμπάστιαν ανάλαβε ο μεγαλύτερος αδελφός, ο Γιόχαν Κρίστοφ. Μαθητής του λυκείου του Όρντρουφ, ο Μπ. ήταν μέλος της χορωδίας στο Λύνεμπουργκ (από όπου μερικές φορές πήγαινε στο Αμβούργο για να ακούσει τους περίφημους οργανίστες Ράινκεν και Λίμπεκ) και το 1703, μόλις 18 ετών, προσλήφθηκε ως βιολονίστας στην αυλή του πρίγκιπα της Σαξονίας, καλλιεργώντας παράλληλα το όργανο και το κλαβεσέν. Οργανίστας στο Άρνστατ, πέτυχε το 1707, ύστερα από διαγωνισμό με πολλούς άλλους, μια ανάλογη θέση στην εκκλησία του Αγίου Βλασίου στη Μιλούζ, μουσικό κέντρο πρώτης σειράς και έδρα κατεχόμενη πάντοτε από διάσημους μουσικούς. Ύστερα από έναν χρόνο εγκαταστάθηκε στη Βαϊμάρη, αναγνωρισμένος πια για τις καταπληκτικές του εκτελέσεις στο όργανο, καθώς και για το εξαιρετικό του ταλέντο ως βιολονίστα. Το 1717 έρχεται στη Δρέσδη για να λάβει μέρος σ’ ένα διαγωνισμό εκτέλεσης έργων σε κλαβεσέν – που τελικά δεν έγινε, γιατί ο αντίπαλος παραιτήθηκε – και το 1718 εγκαθίσταται στην αυλή του Κέτεν· εδώ η αδιαφορία για τη φωνητική μουσική ανάγκασε τον Μ. να ασχοληθεί με τη σύνθεση οργανικής μουσικής και την τελειοποίηση ορισμένων οργάνων: μηχανισμός, χόρδισμα, τεχνική εκτέλεσης. Το πρώτο μέρος των συνθέσεων, που συγκεντρώθηκαν κατόπιν στον κύκλο Wohltemperiertes Klavier (Καλοσυγκερασμένο κλειδοκύμβαλο) (24 πρελούδια και 24 φούγκες), γράφτηκε στο Κέτεν, μαζί με τις Αγγλικές σουίτες και τις Γαλλικές σουίτες. Η έλλειψη εκκλησιαστικού οργάνου στην αυλή του Κέτεν κέντρισε ακόμα τη φαντασία του Μ., ο οποίος μετέφερε στο βιολί και στο βιολοντσέλο την πολυφωνική πληρότητα του εκκλησιαστικού οργάνου. Στην ίδια περίοδο ανήκουν και οι περίφημες Σονάτες και Παρτίτες για μόνο βιολί, για βιολοντσέλο και τα έξι περίφημα Βρανδεμβούργια κοντσέρτα (από την αφιέρωσή τους στον άρχοντα του Βρανδεμβούργου). Το 1723 ο Μ. εγκατάλειψε το Κέτεν, προκειμένου να διαγωνιστεί στη Λειψία για την κατάληψη της θέσης του κάντορα στην εκεί εκκλησία του Αγίου Θωμά. Τελικά κατέλαβε τη σημαντικότατη αυτή θέση, που για δυο περίπου αιώνες κατείχαν έγκυροι μουσικοί, και η oποία μπορούσε να θεωρηθεί ακόμα και από κοινωνικής άποψης, το αποκορύφωμα της σταδιοδρομίας ενός μουσικού. Στη Λειψία, εκτός από σύντομες διακοπές, ο Μ. έμεινε έως τον θάνατό του. Αυτή είναι η πιο έντονη και πιο κοπιαστική περίοδος του συνθέτη, υποχρεωμένου, από τη θέση του, να ασχολείται με απειρία πραγμάτων (σχολή λατινικών, σχολή μουσικής, κοντσέρτα, σύνθεση νέων μουσικών έργων κλπ.). Καλεσμένος το 1747 στο Πότσδαμ από τον Φρειδερίκο B’, αυτοσχεδίασε με εξαιρετική επιτυχία πάνω σ’ ένα θέμα που του έδωσε ο ίδιος ο Φρειδερίκος, στον οποίο ο Μ. αφιέρωσε κατόπιν τον κύκλο των συνθέσεων που συγκεντρώθηκαν στη Μουσική προσφορά. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του έγραψε το μνημειώδες έργο Η τέχνη της φούγκας, μια σύνθεση απαράμιλλης σοφίας, που έμεινε ατελής εξαιτίας σοβαρής αρρώστιας των ματιών του. Ύστερα από δύο χειρουργικές επεμβάσεις που απέτυχαν, συνεπιφέροντας, μάλιστα, σοβαρές βλάβες σε ολόκληρο τον οργανισμό του, ο Μ. πέθανε από αποπληξία. Επέζησαν για πολλά χρόνια η δεύτερη σύζυγός του, έξι γιοι και τέσσερις θυγατέρες από τα είκοσι παιδιά που είχε φέρει στον κόσμο με τους δύο γάμους του. Από τη διαδοχή των βιογραφικών στοιχείων, μόλις που διαφαίνεται η έντονη και παραδειγματικά δραστήρια ζωή του συνθέτη· μια ζωή που εξελίχθηκε παράλληλα με σειρά ολόκληρη γραφειοκρατικών δοκιμασιών, τις οποίες ο Μ. υπέμενε με αδιάφθορη τιμιότητα και με πολύ υψηλή αίσθηση της αποστολής του και των καθηκόντων του ως «υπαλλήλου» της μουσικής. Γιατί αυτό, πράγματι, υπήρξε ο Μ. για τους συγχρόνους του: ένας υπάλληλος της μουσικής, που δεν αποδεσμεύτηκε ποτέ από την ιεραρχική και γραφειοκρατική οδό που είχε να διατρέξει από το πρώτο έως το τελευταίο σκαλοπάτι. Αλλά, ακριβώς σ’ αυτή τη βασανιστικά συνεχή πρόσδεση του συνθέτη στη γραφειοκρατία των αυλών και των δημοτικών συμβουλίων βρίσκεται το δράμα του Μ., ο οποίος κέρδισε βραβεία και διακρίσεις για την ιδιότητα του ως εκτελεστή και τεχνικού και όχι για το μεγαλείο του ως συνθέτη. Είναι το δράμα μιας ηρωικής, ανελέητης μοναξιάς, που προοριζόταν να μείνει για πολύ χρόνο χωρίς αναγνώριση και που μόνο επιφανειακά μετριάζεται από τη μορφή ενός Μ. απόκοσμου (δεν ήταν αλήθεια, γιατί είδε και γνώρισε τα πάντα), απομονωμένου στην πατριαρχική ηρεμία της οικογένειας. Φαίνεται παράδοξο, αλλά το κολοσσιαίο έργο του Μ. δεν κίνησε το ενδιαφέρον των συγχρόνων του. Το δημοτικό συμβούλιο της Λειψίας μπορούσε έτσι να δικαιολογηθεί για την τόση έλλειψη κατανόησης, λέγοντας: «Η σχολή είχε ανάγκη από έναν κάντορα και όχι από έναν συνθέτη». Ποτέ δεν σκέφτηκε κανείς ότι ο αναγνωρισμένος στην εποχή του μεγαλοφυής εκτελεστής μπορούσε ταυτόχρονα να ήταν και μεγαλοφυής συνθέτης. Όλοι θαύμαζαν το γεγονός ότι παίζοντας, χωρίς μάλιστα να κινεί το σώμα του, μπορούσε να κινεί τα χέρια του στα κλαβιέ και τα πόδια του στα πεντάλ του εκκλησιαστικού οργάνου με καταπληκτική ταχύτητα. Μόνο ύστερα από έναν αιώνα ο κόσμος θα ανακαλύψει έκπληκτος ότι ο Μ., ενώ δεν απομακρύνθηκε ποτέ από την πατρίδα του, κατάφερε να πλουτίσει τη μουσική του με τη συμβολή των πιο μεγάλων μουσικών του καιρού του και των περασμένων χρόνων (Φρεσκομπάλντι, Koρέλι, Βιβάλντι, Κουπρέν) με τους οποίους ήταν σε καθημερινή επαφή μέσω της μελέτης και της προσεκτικής έρευνας των χειρογράφων. Μόνο αργότερα θα φανεί θαύμα ότι ο Μ., μην έχοντας ποτέ έναν πραγματικό δάσκαλο, υπήρξε ο ίδιος μαθητής και ταυτόχρονα δάσκαλος όλων. Η μακρά απουσία του από τη συνείδηση του κόσμου κράτησε έως τις αρχές του 19ου αι. Η ναπολεόντεια εξάπλωση συνέβαλε αθέλητα στην ανακάλυψη και στην επανεκτίμησή του: πράγματι ενώ οι ρομαντικοί αντιτάχτηκαν στην παγκοσμιότητα των ιδεών, γαλλικής προέλευσης, το «γερμανικό» πνεύμα, που αντιπροσωπευόταν από τον Μ., αναδύθηκε τότε στο φως από τον μεγαλοφυή Γερμανό μελετητή Γιόχαν Νικολάους Φόρκελ. Ωστόσο ήταν ακόμα περιορισμένη η παγκόσμια αξία του Γιόχαν Σεμπάστιαν, που τελικά θριάμβευε όχι μόνο με τις διαδοχικές μελέτες πάνω στο έργο του, αλλά και με την εκτέλεση των αριστουργημάτων του. Τα Πάθη κατά Ματθαίον εκτελέστηκαν για πρώτη φορά στο Βερολίνο το 1829, με διευθυντή τον εικοσάχρονο Μέντελσον (στην Ιταλία εκτελέστηκαν μόνο το 1911, στο Μιλάνο). Το 1850, με την επέτειο της πρώτης εκατονταετίας από τον θάνατο του Μ., άρχισε η έκδοση των απάντων του μεγάλου συνθέτη, μεταξύ των οποίων εμφανίζονται, ως στυλοβάτες του δυτικού μουσικού πολιτισμού, η Λειτουργία σε σι έλασσον, τα Πάθη κατά Ιωάννην, τα Πάθη κατά Ματθαίον, το Ορατόριο των Χριστουγέννων, το Magnificat, το Καλοσυγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο, τα έξι Βρανδεμβούργια κοντσέρτα, οι Τοκκάτες, τα Πρελούντια και Φούγκες για όργανο, οι έξι Αγγλικές σουίτες, οι έξι Γαλλικές σουίτες, οι Σονάτες και οι Παρτίτες για βιολί (μεταξύ των οποίων η περίφημη Chaconne), οι άλλες για βιολοντσέλο, η Μουσική Προσφορά, Η τέχνη της φούγκας, περισσότερες από 100 καντάτες, καθώς και φωνητικές και οργανικές συνθέσεις, σε σημαντικότατη ποσότητα, το ποιοτικό επίπεδο των οποίων δεν είναι ποτέ κατώτερα της μουσικής του Μ., έχουν δηλαδή την εσωτερική εκείνη ρωμαλέα και αιματώδη ζωτική ενέργεια που διαπερνά και φωτίζει όλη τη γιγάντια δημιουργία του Μ. Παιδιά της χορωδίας του Άγιου Θωμά της Λιψίας, την οποία ο Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ διεύθυνε από το 1723 έως τον θάνατό του, τραγουδούν μπροστά στην επιτύμβια πλάκα του συνθέτη. Χειρόγραφο ενός πρελούδιου του Μπαχ, αφιερωμένο στη δεύτερη σύζυγό του Άννα Μαγκνταλένα Βίλκεν. Ο Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, σε προσωπογραφία του Χάουσμαν.

Dictionary of Greek. 2013.

Игры ⚽ Поможем написать курсовую

Look at other dictionaries:

  • Μπαχ — (Bach). Επώνυμο οικογένειας μουσικών με καλλιτεχνική δραστηριότητα στη Γερμανία από τα μέσα του 16ου έως τα μέσα του 19ου αι. χωρίς διακοπή. Η πολιτιστική προσφορά της γενιάς των Μ. αποτελεί μοναδική εκπληκτική περίπτωση στην ιστορία της… …   Dictionary of Greek

  • Γερμανία — Επίσημη ονομασία: Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας Προηγούμενη ονομασία (1948 90): Γερμανική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία (ή Δυτική Γερμανία) & Γερμανική Λαϊκή Δημοκρατία) Έκταση: 357.021 τ.χλμ Πληθυσμός: 82.440.309 κάτ. (2000) Πρωτεύουσα:… …   Dictionary of Greek

  • κοντσέρτο — (concerto). Μουσική σύνθεση για ένα ή περισσότερα σόλο όργανα και ορχήστρα. Ο όρος κ. ανάγεται στον 16o αι., όταν υποδήλωνε κάθε μουσική συνόλου, είτε οργανικού είτε φωνητικού, με συνοδεία μουσικών οργάνων, συνήθως στην περίπτωση του μοτέτου με… …   Dictionary of Greek

  • Σβάιτσερ, Αλμπερτ — (Schweitzer). Γερμανός θεολόγος, γιατρός, μουσικός και μουσικολόγος (Κάυζερσμπεργκ, Αλσατία 1875 Λαμπαρενέ, Γκαμπόν 1965). Προτεστάντης ιεροκήρυκας (1899 1912) και απόφοιτος της προτεσταντικής θεολογικής σχολής του Στρασβούργου (1902 1912),… …   Dictionary of Greek

  • εκκλησιαστικό όργανο — Μουσικό όργανο με πλήκτρα, εφοδιασμένο με ειδικούς αυλούς για την παραγωγή του ήχου και με φυσερά, που εξασφαλίζουν την πίεση του αέρα. Τα φυσερά παλαιότερα ήταν χειροκίνητα, αλλά πλέον λειτουργούν με ηλεκτρισμό. Η ιστορία του ε.ο. είναι… …   Dictionary of Greek

  • Μπετόβεν, Λούντβιχ βαν- — (Ludwig van Beethoven, Βόνη 1770 – Βιέννη 1827). Γερμανός συνθέτης, μια από τις κυρίαρχες μορφές της μουσικής τέχνης όλων των εποχών. Γεννήθηκε από φλαμανδική οικογένεια, η οποία είχε μακροχρόνιες σχέσεις με τη μουσική. Ο Μ. άρχισε τις πρώτες του …   Dictionary of Greek

  • προτομή — Γλυπτική αναπαράσταση του ανθρώπινου σώματος από το στήθος και πάνω, που είναι το αντίστοιχο της προσωπογραφίας στη ζωγραφική. Το είδος είναι τυπικά ρωμαϊκό, οι αρχές του όμως μπορεί να αναζητηθούν στα αρχαία αιγυπτιακά νεκρικά προσωπεία, ενώ… …   Dictionary of Greek

  • χρωματισμός — Στη μουσική σημαίνει διαδοχή ήχων, ακόμα και της ίδιας βαθμίδας της μουσικής κλίμακας, που διαφοροποιούνται με τη χρήση ορισμένων σημείων, τα οποία αλλοιώνουν το τονικό ύψος των φθόγγων οξύνοντας ή βαρύνοντάς το κατά ένα τόνο ή ημιτόνιο. Τέτοια… …   Dictionary of Greek

  • Άιζεναχ — (Εisenach). Πόλη (43.100 κάτ. το 2002) της Γερμανίας, πατρίδα του μεγάλου μουσουργού Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Ιδρύθηκε από τους μεγάλους ηγεμόνες, φεουδάρχες της Θουριγκίας. Το 1842, στην πόλη αυτή, έγινε η σύνοδος των αντιπροσώπων των ευαγγελικών …   Dictionary of Greek

  • Βαϊμάρη — (Weimar). Πόλη (περ. 59.000 κάτ.) της Γερμανίας, άλλοτε πρωτεύουσα της Θουριγκίας, χτισμένη σε μια περιοχή δασωμένων λόφων στον ποταμό Ιλμ. Είναι σιδηροδρομικός και οδικός κόμβος, με βιομηχανίες υφασμάτων, μηχανημάτων, υαλουργίας, χαρτιού,… …   Dictionary of Greek

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”